Մասնագիտական կողմնորոշում

Ռոբերտ Մանդել (անգլ.՝ Robert Alexander Mundell) (հոկտեմբերի 24, 1932, Քինգստոն, Կանադա), կանադացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր` արժութային կուրսերի տարբեր ռեժիմների պայմաններում դրամավարկային և բյուջետային (գանձարանային) քաղաքականության վերլուծության, ինչպես նաև օպտիմալ վալյուտային գոտիների վերլուծության համար (1999)։

                     Կենսագրություն

Սովորել է Բրիտանական Կոլումբիայի, Վաշինգտոնի, Չիկագոյի համալսարաններում, Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում, որտեղ ստացել է դոկտորի աստիճան։ Դասավանդել է Ստենֆորդի և Չիկագոյի համալսարաններում։

Աշխատել է Միջազգային արժութային ֆոնդի գիտական բաժնում։ Սա հնարավորություն տվեղ ինչպես նյութեր հավաքել ուսումնասիրության համար, այնպես էլ որոշ մտքեր իրականացնել գործնականում։

Մանդելի աշխատանքների (բաց տնտեսություններում կայունարար քաղաքականության ուսումնասիրությունների մասին) հրատարակման հետ գրեթե միաժամանակ իր աշխատությունները հրատարակեց ՄԱՖ-ի մեկ այլ աշխատակից՝ Մարկուս Ֆլեմինգը։ Այս աշխատությունները դարձան նեոլիբերալիզմի տեսական հիմքը։ Ժամանակակից դասագրքերն օգտագործում են «Մանդել-Ֆլեմինգի մոդել»անվանումը որպես իդեալական մոդել որոշ փոքր երկրների բաց տնտեսությունների համար։ Սակայն ըստ վերլուծության խորության, ընդգրկվածության և ազդեցիկությամբ՝ Մանդելի վերլուծությունն ավելի նշանակալի է։

2009 թ. հունիսի 5-ին մասնակցել է միջազգային տնտեսագիտական ֆորումի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, որտեղ ակտիվորեն մասնակցել է քննարկումներին, այդ թվում՝ ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի հետ։

                      Աշխատանքներ

• The International Monetary System։ Conflict and Reform (1965)
• Monetary Theory։ Interest, Inflation and Growth in the World Economy (1971)

(Ներկայացվելու է նաև բանավոր)

Կրոնական Խմբեր

                                          Կրոնական Խմբեր

նախաբան

Երբ սպիտակ մարդը եկավ, մենք ունեինք երկիր, իսկ նա Աստվածաշունչ: Այժմ նա ունի երկիր, իսկ մենք միայն Աստվածաշունչ:  Ջորջ Դեն

Մարդուց ում ազգը իր ամբողջ կյանքում տուժել է այսպես կոչված <<սպիտակ հավատացյալներից>>  ուրիշ խոսքեր կրոնի մասին ակնկալել պետք չեր:
Բայց կարելի է արդյոք ընդունել Ջորջ Դենի խոսքերը որպես հիմք, և ասել որ կրոնը դա միայն մարդկանց կառավարելու միջոց է, չէ որ բացի աշխարահրչակ հնդիկից  ուրիշ շատ և շատ տարբեր մասնագիտության անձնավորություններ նույնպես բացասական են արտահայտվել կրոնի մասին:Որպեսզի գտնենք այդ պատասխանը եկեք պարզենք թե ինչ է կրոնը և որտեղից է այն ծագում:

                                            Կրոնի   ծագում

Ազգային և համաշխարհային կրոններն իրենց հերթին բաժանվում են բազմաթիվ ուղղությունների և աղանդների։ Հայտնի են կրոնի ծագման և սոցիալական դերի բազմաթիվ մեկնաբանություններ։ Աստվածաբանությունը և իդեալիզմը քարոզում են կրոնի՝ բնածնության ուսմունքը։ Կրոն բխել է համաշխարհային ոգուց, անհատի ներքին ապրումներից ու պահանջներից, հանգեցվել անհատական կամ կոլեկտիվ մտածողության: Մինչ մարքսիստական աթեիստական միտքը փորձում էր հիմնավորել, որ ոչ թե կրոնն է մարդուն ստեղծել, այլ մարդը՝ կրոնը։ Զարգացնելով Սպինոզայի, Թ. Հոբսի, ժ. Մելյեի, Վոլտերի, Պ. Հոլբախի և մյուսների աթեիստական գաղափարները՝ հայ առաջավոր մտածողները նույնպես գտնում էին, որ կրոնի երկրային ծագում ունի։ Միքայել Նալբանդյանը պնդում էր, որ կրոնը տգիտության և սարսափի արդյունք է, Ստեփանոս Նազարյանի կարծիքով՝ բնական երևույթները ճիշտ չհասկանալու, իսկ ըստ Գ. Կոստանդյանի՝ «Կրոնի երևակայած խորհուրդները՝ մարդերե շինված են»: Մինչ դեռ անհրաժեշտ էր իրական կյանքի հարաբերություններից բխեցնել համապա տասխան կրոնական ձևերը, որը, ինչպես նշում են մարքսիզմի դասականները, միակ մատերիալիստական և, հետևաբար, միակ գիտական մեթոդն էր։ Մարքսիզմը, չընդունելով կրոնի ծագման և սոցիալական դերի մասին իդեալիստական տեսությունները գտնում է, որ այն սոցիալ-պատմական երևույթ է, և նրա վերացումը պետք է կապել կրոն-ծնող սոցիալական պատճառների վերացման հետ։ Կրոնը առաջացել է բնական և հասարակական ուժերի դեմ նախնադարյան մարդու պայքարի հարաբերական անզորությամբ։ Չկարողանալով բացատրել իրական երևույթները՝ մարդը մտացածին կապեր ու գերբնական հատկություններ է հաստատել այնտեղ, ուր իշխում են օբյեկտիվ օրինաչափությունները։ Տեսական մտածողության սաղմնավորման շնորհիվ մարդը, առարկայական իրականությունից վերացարկվելով, իր մտացածին երևակայական ուժերին հաղորդում է ինքնուրույն գոյություն, սուբաոանցիոնալ, կար գավորիդ նշանակություն, ապա և կենդանի, անձնավորված էակի (օրինակ աստծու) հատկանիշներ։ Այսպես ձևավորվել է կրոնի ծագման իմացաբանական հնարավորությունը։ Այս պրոցեսի և կրոնական պատկերացումների առաջացման համար էական ազդեցություն են ունեցել նաև մարդկային հույզերն ու ապրումները (սարսափ, վախ, միայնություն, դժբախ տություն): Կրոնի իմացաբանական արմատների կապակցությամբ Լենինը նշում է, որ «Նա անհող չէ, նա անպտուղ ծաղիկ է, անտարակույս, բայց մի անպտուղ ծաղիկ, որը բուսնում է մարդկային... կենդանի ծառի վրա»: Այստեղից բխում է նաև կրոնի և իդեալիզմի իմացաբանական արմատների ընդհանրությունը։ Սակայն կրոնի առաջացման իմացաբանական հնարավորությունը կարող է իրականության վերածվել միայն սոցիալ-տնտեսական որոշակի պայմանների առկայության դեպքում:

Կան կրոնի տարբեր տեսակներ, որոնցից են 

•  Քրիստոնեություն 
• Իսլամ
• Բուդդայականություն

                             
                         Քրիստոնեության ծագում

          
   Քրիստոնեությունը ծագել է առաջին դարում Պաղեստինում հրեական միջավայրում, մեսիայի մասին հրեական շարժումների ժամանակ։ Արդեն Ներոնի ժամանակ Հռոմեական կայսրությունում  կային քրիստոնեական համայնքներ։

Քրիստոնեական հավատի աղբյուրները կապված են հուդայական Հին կտակարանի հետ։ Աստվածաշնչի համաձայն՝ Հիսուս Քրիստոսը թլփատվել է, դաստիարակվել է որպես հրեա, հետևել է Հին կտակարանի պատվիրաններին, այցելել է սինագոգա շաբաթ օրերին։ Քրիստոսի աշակերտները և առաջին հետևորդները հրեաներ էին։ Քրիստոսի խաչվելուց երեք ու կես տարի անց քրիստոնեությունը սկսվում է տարածվել նաև այլ ժողովուրդների և ցեղերի շրջանում։

Նոր կտակարանի Գործք գրքի համաձայն «Χριστιανοί» գոյականը (քրիստոնյաներ, Քրիստոսի հետևորդներ) առաջին անգամ օգտագործվել է Անտիոք քաղաքում I դարում (Գործք 12։1)։

Սկզբում քրիստոնեությունը տարածվում էր բացառապես միջերկրածովյան հրեական սփյուռքում, սակայն Պողոս առաքյալի քարոզների շնորհիվ այն հետևորդներ ձեռք բերեց նաև այլ "հեթանոս" ազգերի շրջանում։ Մինչր V դարը քրիստոնեության տարածումն ընթանում էր Հռոմեական կայսրության տարածքում և դրա ազդեցության շրջաններում (Մեծ Հայք,Սիրիա,Եթովպիա)), հետո (հիմնականում 1-ին հազարամյակի 2-րդ կեսին) այն տարածվեց գերմանական և սլավոնական ցեղերի շրջանում, ավելի ուշ (XIII-XIV դդ․)՝ նաև մերձբալթյան և սկանդինավյան շրջանում։         

Աշխարհում ապրում է մոտ 2.35 մլրդ քրիստոնիա: 


                                      Իսլամ

Իսլամը  համաշխարհային կրոն, որի հիմքը Ղուրանն է։ Մուսուլմանությունը Իսլամի հայերեն անվանումն է։ Իսլամ բառն ունի մի քանի իմաստ, բառացիորեն թարգմանվում է որպես «հնազանդություն»։ Այլ տերմինաբանությամբ իսլամը - բացարձակ միաստվածություն է, Ալլահին (Աստծոն) ենթարկվելը։ Մարդիկ, ովքեր ենթարկվում են Ալլահին (Աստծոն) կոչվում են մուսուլմաններ։ Ղուրանի տեսանկյունից, իսլամը միակ ճշմարիտ կրոնն է, նրա հետևորդները են բոլոր մարգարեները։ Իսլամը վերջնական ձևով ներկայացվել է Մուհամմադ մարգարեի քարոզների ժամանակ, ով ստացել տեղեկություններ նոր կրոնի մասին Ղուրանի տեսքով։

Իսլամի տեսանկյունից հին մարգարեների հետևորդները շեղվել են ճիշտ ճանապարհից, որը տրվել է նրանց Աստծո կողմից, իսկ հնագույն գրքերի տեքստերը աստիճանաբար խեղաթյուրվում էին։ Ամեն անգամ ճշմարիտ հավատքը թարմացնելու համար, Աստված ուղարկում էր տարբեր ժողովուրդների մոտ իր առաքյալներին, այդ թվում Աբրահամին, Մովսեսին, Հիսուսին։ Վերջին առաքյալը մարգարեներից Մուհամմադն է, ով մարդկությանը բերեց իսլամը պարզ և անձեռնմխելի տեսքով։

Ալլահ - արաբերեն Աստված, արարիչ, ամեն ինչի ստեղծող և կազմակերպիչ։ Բացի նրանից, ոչ ոք չունի այդ հատկանիշները։ Ալլահը միակն է ու ամենակարողը, չի ծնել ու չի ծնվել, և ոչ ոք նրան չի կարող հավասարվել։ Ալլահի առկայությունը անհրաժեշտ է իսկ դրա բացակայությունը անհնար։ Ըստ մուսուլմանների, նա չունի իրեն հավասարների, և դրանով արտահայտվում է իր եզակի լինելը։

                                   Բուդդայականություն

Բուդդայականության էությունն ամփոփված է չորս պնդումների մեջ՝

1. կյանքը տառապանք է,
2. տառապանքների պատճառն են ցանկություններն ու կրքերը
3. գոյություն ունի տառապանքներից ազատվելու միջոց՝
4. գոյություն ունի ութմասնյա ուղի, որը տանում է դեպի տառապանքների վերացում և հասցնում է նիրվանայի։

Ութմասնյա ուղին է՝ ճշմարիտ խոսք, ճշմարիտ միտք, ճշմարիտ գործ, ճշմարիտ կենսակերպ, մտքերի ճշմարիտ ուղղորդում և այլն, որոնք անցնելուց հետո մարդը ձեռք է բերում անխռով հոգեվիճակ։ Նիրվանայի կարելի է հասնել մեդիտացիայի(խորասուզում) միջոցով։ Փաստորեն նիրվանան հենց նույն տառապանքների, ցանկությունների դադարումն է։ Այն մարդուն կտրում է արտաքին աշխարհից և ազատում է նրա օբյեկտների հետ կապվածությունից։

Ըստ բուդդայի, տառապանքների ակունքը ծնունդն  է, քանի որ մարդն անընդհատ վերածնվում է։ Մահից հետո նրա հոգին կարծես լքում է մարմինը , ինչպես իր հին զգեստը կամ վերարկուն և վերաբնակվում է մեկ այլ մարմնի մեջ։ Այստեղ կարևոր է կարմայի գաղափարը։ Կարմա նշանակում է գործ, այսինքն թե մարդը իր կյանքի ընթացքում ինչ դրական կամ բացասական արարքներ է գործել։ Եթե նրա կարման դրական է, ապա հաջորդ կյանքում նա կվերածնվի իբրև հարուստ, երջանիկ, առողջ, իսկ եթե բացասական է, ապա՝ միջատ որևէ կենդանի կամ նույնիսկ առարկա Այստեղ շեշտվում է մարդու անհատական վարքագիծը և ի տարբերություն Հնդկաստանի փիլիսոփայական այլ դպրոցների, որոնք շեշտում էին ֆատալիզմը (ճակատագրապաշտությունը), բուդդիզմը կարևորում է վոլյունտարիզմի սկզբունքը։

Օգտվելեմ տվյալ կայքից http://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%BF%D6%80%D5%B8%D5%B6

                   Հայաստանի Հանրապետության Էներգետիկա          

Ի՞նչ դեր ունի ՀՀ-ի համար Էներգետիկ համակարգը

Ի՞նչպես են ՀՀ-ում ստանում էներգիան

Ինչպե՞ս է  ազդում  Էներգիայի ստացման պրոցեսը բնության վրա :

Էլեկրտաէներգիա ստանալու այլընտրանքային ի՞նչ հնարավորություններ ունի ՀՀ-ը: Ինչպես եք պատկերացնում ՀՀ Էներգետիայի ապագան:

Ինչպե՞ս ես կարելի է խնայել էներգիան տանը, դպրոցում և այլուր  

Հայաստանի  Էներգետիկան  բնութագրում է էներգիայի և  էլեկտրականության ստացումը, սպառումը, և արտադրությունը  Հայաստանում:

 

 Չնայած հանածո վառելիքի բացակայությանը, Հայաստանը էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար զգալի ռեսուրսներ ունի։ Մեծամորի  ատոմակայանը  ապահովում է երկրի  էլեկտրականության 42.9%-ը։ Հայաստանը ծրագրում է նոր ատոմակայան կառուցել, որը կփոխարինի 1979թ. կառուցած Մեծամորի ատոմակայանին։ Երկիրը նաև ունի տասնմեկ հիդրոէլեկտրակայան: 

 Հայաստանի էլեկտրաէներգիայի մնացած մասը արտադրվում է գազի այրմամբ՝ Երևանի և Հրազդանի ջերմաէլեկտրակայաններ։

Էլեկտրաէներգիա  կարելի  է ստանալ  նաև քամու  օգնությամբ, քանզի  դա չի վնասում  մեր շրջակա  միջավայրին  ինչպես ասենք  ատոմակայանից  ստացած  էլեկտրաէներգիան:

Ապագայում   Հայաստանի  հանրապետությունը  պետք է փորձի  էներգիա ստանա  բնական  միջոցներով  օրինակ քամուց  կամ  արեգակի  ճառագայթներից:

  

  Հայաստանի հանրապետության բնական պայմանները

Ինչ առանձնահատկություններ  ունեն  ՀՀ  բնական պայմանները, որքանով են դրանք  նպաստում  հանրապետության զարգացմանը:

Ի՞նչ հետևանքներ է թողում  բնօգտագործումը  ՀՀ-ում:  Նշեք  օրինակներ:

Ինչ առանձնահատկություններ  ունեն  ՀՀ  բնական  ռեսուրսները, որքանով են դրանք նպաստում հանրապետության զարգացմանը:

Ի՞նչ հետևանքներ է թողում ռեսուրսների օգտգործումը ՀՀ-ում: Նշեք օրինակներ:

Ձեր կարծիքով ինչպես պետք է զարգանա Հայաստանը, որպեսզի հնարավորինս քիչ վնասվի բնական միջավայրը: Ինչ ուղությամբ պետք է զարգանա տնտեսությունը, որպեսզի այն համարվի էկոլոգիապես «ավելի մաքուր»

 

Հայաստանի  Հանրապետուտությունը  լեռնային  երկիր է,  նրա միջին  բարձրությունը  ծովից  1837  մետր է, ՀՀ տարածքի մոտ  80 տոկոսը  լեռնային է: Հայաստանի  Հանրապետության  ամենացածր կետը  Մեղրու  կիրճն է ծովի մակերևույթից  մոտ  370-390 մետր բարցրությունով,  իսկ ամենաբարձր  կետը  Արագածի  հյուսիսային  գագաթն է  4090  մետր  բարձրություն:

Այս  փաստերը  այդքան  ել  չեն  նպաստում  հանրապետության զարգացմանը  քանզի  երկրում  գրեթե   չկան  դաշտավայրեր:

ՀՀ-ում   Հողի  սեփականաշնորհումից  հետո  ՀՀ հողային  ֆոնդը  բաժանվեց  շուրջ  334 հզ. գյուղացիական տնտեսությունների ու մի քանի հարյուր պետական ու մասնավոր ոչ գյուղատնտեսական կազմակերպությունների միջև։

Համապատասխան բնապահպանական միջոցառումներ չիրականացնելու դեպքում այդ հողերին սպառնում են քայքայումն ու բերրիության անկումը։ Երկրագործական նպատակներով օգտագործվում են մինչև 2200 մ բարձրությունների և մինչև 16° թեքության լանջերի հողերը։ Այդ ցուցանիշներին բավարարում Է հանրապետության հողային ֆոնդի մոտ 40%-ը։

Որպեսզի  Հայաստանի  Հանրապետության տնտեսության զարգացումը  շատ չվնասի  շրջակա միջավայրին  պետք  է  ձեռնարկել  հատուկ  միջոցներ, օրինակ  <<Ford>> կորպոռացիան  ժամանակին  իր  մեքենաների դիզայնը կառուցում էր փայտից, և ամեն մի կտրած ծառի համար տնկում էր 2 ծառ: Իսկ ինչ վերաբերվում է տնտեսությանը  ինչքան ել ցավալի չլինի այս փաստ   ըստ  <<Forbes>>  պարբերականի  Հայաստանի տնտեսություն  աշխարհի ամենավատ տնտեսությունների շարքում   երկրորդն է:                                    

                                 Բնական   աղետ                       

Ձեր ցանկությամբ ներկայացրեք որևէ բնական աղետ:

Նշեք տվյալ աղետի առաջացման պատճառները, բացահայտելով մարդկային գործոնի դերը, հնրարվորության դեպքում բերելով օրինակներ:

Ի՞նչ ազդեցություն ունի աղետը բնական միջավայրի վրա:

Ի՞նչպես կարելի է պայքարել այդ աղետի դեմ: 

 

Երկրաշարժը  բնական աղետ է վորը տեղի է  ունենում  երկրակեղեվի  որոշակի  զանգվածում  կուտակված  էներգիայի  կտրուկ  լիցքաթափման  պատճառով:

Երկրաշարժմերը  լինում են  2 տեսակի   բնական երկրաշարժ, և  տեխնածին երկրաշարժ:

    Բնական երկրաշարժերը կապված են տարբեր պրոցեսների հետ։ Հայտնի են տեկտոնական շարժումներով պայմանվորված երկրաշարժեր, հրաբուխների հետ կապված երկրաշարժեր, երկրակեղևում կարստային խոռոչների փլուզման հետևանքով առաջացող երկրաշարժեր և այլն:

Տեխնածին երկրաշարժ  ասելով պետք է հասկանալ այնպիսի երկրաշարժ, որը կապված է մարդկային գործունեության հետ։ Օրինակ ռազմական կամ արդյունաբերական պայթյունների հետևանքով առաջացող ցնցումները կարող են  շարժից ուժ  հանդիսանալ ուժեղ երկրաշարժի համար։ Կամ օրինակ մեծ  ջրաբարի կառուցումը կարող է հանգեցնել տվյալ տարածքում սեյսմիկ ակտիվության բարձրացման։

Մի քանի վայրկյանում երկրաշարժը կարող է մեծ քաղաքը վերածել փլատակների կույտի: Ամենաուժեղ երկրաշարժերի ժամանակ գետնի մեջ առաջանում են խոր ճեղքեր  ինչպես օրինակ  Սպիտակում  կամ  Լեյնականնում:  Տեղի են  ունենում փլուզումներ, փլվածքներ, փոխվում են  գետերի հուները, գոյանում  նոր  ջրվեժներ ու լճեր :

Պատմությանը  հայտնի են  շատ  ավերիչ երկրաշարժներ  որոնցից  առավել  ավերիչ  եղել են  1556թ-ին  Չինաստանում տեղի ունեցած  երկրաշարժը որտեղ  զոհվել  830000 մարդ, Ճամայկայի  երկրաշարժը  1692թ-ին  որի պատճառով ավիրվեց ամբողջ Պորտ-Ռոյալը, և 1737թ-ին  Հնդկաստանում  տեղի  ունեցած  երկրաշարժը  որում մահացավ  300000 մարդ:

Կանխել  բնածին երկրաշարժը անհնար է, բայց  այսօրվա տեխնոլոգիանները  մեզ թույլ են  տալիս կանխատեսել  այդ աղետները  և ժամանակին  ձեռնարկել